Trong 5 năm trở lại đây, cụm từ “AI – Trí tuệ nhân tạo” không còn xa lạ với giới công nghệ, mà đang len lỏi vào mọi lĩnh vực: y tế, giáo dục, giao thông, tài chính, truyền thông… Thế giới đang bước vào một kỷ nguyên mà AI không chỉ hỗ trợ con người – mà còn định hình lại cách chúng ta sống, làm việc và ra quyết định.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã xác định rõ AI không chỉ là một công nghệ, mà là nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội trong tương lai gần.
Chiến lược quốc gia về AI đến năm 2030 – Những mục tiêu lớn
Tháng 1 năm 2021, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đến năm 2030”, với các mục tiêu rõ ràng:
- Đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo AI hàng đầu ASEAN.
- Hình thành 10 trung tâm nghiên cứu và đào tạo AI tầm cỡ khu vực.
- Xây dựng hệ sinh thái dữ liệu mở và nền tảng tính toán hiệu năng cao phục vụ AI.
- Đào tạo 50.000 nhân lực AI chất lượng cao.
Chiến lược này không chỉ là lời tuyên bố, mà đi kèm với chính sách, ngân sách và sự tham gia của cả hệ thống chính trị, các trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ.
AI Việt Nam: Đã có những bước đi thực chất
- VinAI Research (thuộc Vingroup) nằm trong top 20 phòng nghiên cứu AI hàng đầu thế giới.
- Các công ty như FPT.AI, Zalo AI, Viettel AI, Rikkei AI… đang triển khai hàng loạt sản phẩm ứng dụng: trợ lý ảo, tổng đài AI, OCR, phân tích văn bản, dịch máy…
- Một số trường đại học lớn như Bách khoa Hà Nội, ĐH Quốc gia TP.HCM, FPT… đã có khoa/chuyên ngành AI và hợp tác quốc tế đào tạo bài bản.
- AI được ứng dụng trong lĩnh vực công như: chatbot dịch vụ công, giám sát giao thông thông minh, phát hiện gian lận trong bảo hiểm y tế…
Cơ hội và thách thức cho người học, nhà phát triển, doanh nghiệp
Cơ hội:
- AI là lĩnh vực liên ngành: CNTT, Toán học, Dữ liệu, Xã hội học, Y học… → phù hợp cho sinh viên nhiều khối ngành.
- Thiếu hụt nhân lực đang là vấn đề toàn cầu → lương cao, dễ tìm việc.
- Doanh nghiệp nhỏ, startup hoàn toàn có thể tận dụng AI mã nguồn mở để giải quyết bài toán thực tế.
Thách thức:
- Cần kiến thức nền vững và khả năng học thuật cao (Toán, xác suất, lập trình, tư duy hệ thống).
- Dữ liệu tại Việt Nam còn phân mảnh, chưa mở, chưa chuẩn hóa.
- Chưa có hành lang pháp lý đầy đủ về AI và đạo đức công nghệ.
Làm thế nào để bắt đầu với AI ở Việt Nam?
- Học các nền tảng: Python, học máy (machine learning), học sâu (deep learning)
- Tận dụng khóa học miễn phí từ Coursera, edX, Google AI, VinBigData Academy…
- Tham gia cộng đồng AI Việt: VietAI, VLAI, Zalo AI Challenge, AI4VN…
- Làm đồ án, nghiên cứu nhỏ giải quyết vấn đề thực tế: nhận diện biển số xe, phân loại bệnh từ ảnh X-quang, chatbot tư vấn pháp luật…
Kết luận
AI không phải là câu chuyện xa vời. Nó đang ở trong từng chiếc điện thoại, mỗi lớp học, từng quy trình sản xuất – và sẽ trở thành “trợ lý thông minh” cho cả cá nhân lẫn tổ chức.
Nếu Việt Nam muốn tận dụng cơ hội chuyển đổi số và vươn lên về công nghệ, phát triển AI phải là chiến lược dài hạn – và mỗi người trẻ, mỗi doanh nghiệp, mỗi cơ sở giáo dục phải là một mắt xích quan trọng trong chiến lược đó.
